Do piątego roku życia wszystko wolno! Zwyczaje wychowawcze i specyfika kultury w Japonii

Wychowanie dzieci w Japonii

Japonia wyróżnia się na świecie nie tylko tym, że należy do najbogatszych i najlepiej rozwiniętych państw. Wychowanie dzieci w Japonii opiera się na zasadach, które dla mieszkańców Zachodu bywają zaskakujące.

W Japonii rozwija się ciekawość dziecka, poczucie przynależności do społeczności i poznawanie świata od najmłodszych lat. Od samego początku budowana jest wyjątkowa relacja między dzieckiem a mamą. Pierwsze lata życia maluch spędza przede wszystkim z mamą, a nie z tatą czy dziadkami. Japońscy ojcowie często pracują bardzo długo i spędzają z dziećmi niewiele czasu w tygodniu. Zgodnie z tradycją ważną rolą taty jest ogłoszenie rodzinie imienia dziecka w siódmym dniu po jego narodzinach (podczas uroczystości oshichiya).

Zatrudnianie niań jest w Japonii znacznie mniej popularne niż na Zachodzie – mamy wolą nie powierzać dziecka obcym osobom, a jeśli już, to zwykle swoim mamom, siostrom lub teściowym. Nic dziwnego, że między dzieckiem a mamą tworzy się wyjątkowo bliska więź. Japońskie dziecko bezgranicznie ufa mamie, a ona poświęca mu tyle uwagi, ile tylko może. Dzieci często śpią razem z rodzicami, co pomaga budować silną więź emocjonalną i pokazywać maluchowi ciepło oraz życzliwe relacje między ludźmi. Mama jak najczęściej tuli dziecko, aby doświadczało jak najmniej stresu.

Wychowanie bez kar

Japońscy rodzice starają się nie karać małych dzieci, lecz wyjaśniać im konsekwencje niewłaściwego zachowania. Największą „karą” dla dziecka jest świadomość, że swoim zachowaniem zawiodło lub zawstydziło mamę czy rodzinę. Rodzice kierują się zasadą „na błędach się uczymy”.

Popularny model opisujący japońskie wychowanie dzieli dzieciństwo na trzy etapy. Do piątego roku życia dziecku wolno prawie wszystko – jest traktowane jak mały „cesarz”, który ma poznawać świat bez nadmiernej ingerencji dorosłych. Później wychowanie staje się znacznie bardziej wymagające, a około 15. roku życia młody człowiek zaczyna być traktowany jak równy dorosłym.

Kultura Japonii

Japońska kultura jest wyjątkowa. Japończycy to skromni ludzie, którzy bardzo cenią sobie przestrzeń osobistą. Nie zdziw się, jeśli w niektórych japońskich kawiarniach zobaczysz stoliki oddzielone przepierzeniami – w ten sposób właściciele dbają o prywatność gości.

Japońska kąpiel

Zwyczaje związane z kąpielą także różnią się od zachodnich. Japońska wanna jest zwykle mniejsza, ale głębsza niż europejska. Przed wejściem do wanny trzeba się umyć – większość osób korzysta w tym celu z prysznica i dopiero potem zanurza się w wannie. Woda jest zazwyczaj bardzo gorąca: Japończycy to uwielbiają, dlatego jej temperatura może sięgać nawet 45°C!

Jedna ważna zasada: z wanny nie wypuszcza się wody. Ponieważ wszyscy myją się przed kąpielą, woda pozostaje czysta i nie jest wymieniana, dopóki nie wykąpią się wszyscy domownicy. Niektórzy Japończycy wykorzystują ją nawet następnego dnia do prania.

Sprzątanie uczy odpowiedzialności

Japończycy przywiązują też dużą wagę do porządku. W wielu szkołach nie ma sprzątaczy – pod koniec każdego dnia uczniowie sami sprzątają klasy i łazienki (zwyczaj ten nazywa się o-sōji), a w wybrane dni uczniowie i nauczyciele spędzają kilka godzin na sprzątaniu szkoły i jej otoczenia. W ten sposób dzieci uczą się samodzielności i odpowiedzialności.